Via je BV voor je ex-werkgever of één vaste klant werken: wanneer is het schijnzelfstandigheid?
Je werkgever wil je houden, maar dan als freelancer via je eigen BV. Of je hebt één klant die bijna al je dagen vult. Dat mag. Alleen moet de samenwerking ook in de praktijk zelfstandig zijn.
Wijst op loondienst
- Vaste uren
- Verlof aanvragen
- Een chef boven je
- Evaluatiegesprek
Wijst op zelfstandig
- Eigen planning
- Het resultaat telt
- Ruimte voor andere klanten
- Eigen materiaal
Ja, dat kan. Ook voor je ex-werkgever of voor één vaste klant mag je via je eigen BV werken. Wat telt, is hoe jullie in de praktijk samenwerken. Werk je onder het gezag van je opdrachtgever, zoals een werknemer, dan kan de RSZ de samenwerking herkwalificeren tot een arbeidsovereenkomst. Je BV maakt dat moeilijker, maar sluit het niet uit.
In het kort
- De wet kijkt naar vier criteria: wat jullie afspraken, en of je vrij bent in je werktijd, in je werk en zonder hiërarchische controle.
- IT en consultancy vallen niet onder de sectoren met een wettelijk vermoeden. Daar gelden alleen die vier criteria.
- Twijfel je? De Commissie Arbeidsrelaties kan vooraf een bindende beslissing nemen, ook nog tot een jaar na de start.
De vier criteria: wat de wet bekijkt
De regels staan in de Arbeidsrelatiewet. Dat is een deel van de programmawet van 27 december 2006. Het uitgangspunt is eenvoudig: jullie kiezen zelf of je als werknemer of als zelfstandige werkt. Maar de uitvoering moet bij die keuze passen. Wijkt de praktijk af, dan wint de praktijk.
Of er gezag is, beoordeelt de wet met vier algemene criteria:
- De wil van de partijen. Wat staat er in jullie overeenkomst, en wordt die ook zo uitgevoerd?
- Vrijheid in je werktijd. Bepaal je zelf wanneer je werkt, of legt je opdrachtgever uren en verlof vast?
- Vrijheid in je werk. Kies je zelf hoe je de opdracht uitvoert? Afspraken over het resultaat mogen.
- Geen hiërarchische controle. Kan iemand je opdrachten geven, je evalueren of sancties opleggen zoals bij een werknemer? Ook de loutere mogelijkheid telt.
Geen enkel criterium beslist alleen. Het gaat om het geheel. De wet zegt ook wat op zich niets bewijst. Dat zijn de titel van je contract, je inschrijving in de KBO en je btw-nummer. Ook je sociaal verzekeringsfonds en de manier waarop je je inkomsten aangeeft, bewijzen niets. Een factuur maakt je dus nog geen zelfstandige.
Programmawet van 27 december 2006, art. 331–333Commissie Arbeidsrelaties
Geldt er een vermoeden voor jouw sector?
Voor enkele sectoren geldt een wettelijk vermoeden. Het gaat om:
- werken in onroerende staat, zoals de bouw
- bewakings- en toezichtsdiensten
- vervoer van goederen of personen voor derden
- schoonmaak
- land- en tuinbouw, via een koninklijk besluit van 2013
In die sectoren kijkt de wet naar negen criteria van economische afhankelijkheid. Voorbeelden zijn: geen financieel risico, een gewaarborgde vaste vergoeding, je niet kunnen laten vervangen en vooral voor één klant werken. Is meer dan de helft vervuld, dan word je vermoed werknemer te zijn. Dat vermoeden kun je weerleggen. Voor familiale relaties geldt het niet.
IT, consultancy, marketing en de meeste andere diensten staan niet op die lijst. Daar beslissen alleen de vier algemene criteria. De negen criteria zijn wel een nuttige spiegel: hoe meer er op jou van toepassing zijn, hoe meer je samenwerking op loondienst lijkt.
Commissie Arbeidsrelaties over de sectorenSecurex over het vermoeden
Sinds 2023 bestaat er ook een vermoeden voor werk via een digitaal platform dat je werk met een algoritme stuurt, zoals bij maaltijdkoeriers. Daarvoor volstaan drie van acht criteria, of twee van de laatste vijf. Op Europees niveau moeten de lidstaten tegen 2 december 2026 een gelijkaardig vermoeden voor platformwerk invoeren. Voor een consultant met een gewoon contract met een klant verandert dat niets.
Richtlijn (EU) 2024/2831 over platformwerk
Wat verandert je BV eraan?
Werk je via je BV, dan sluit je opdrachtgever een contract met een vennootschap. Een arbeidsovereenkomst kan alleen bestaan met een natuurlijke persoon. Een contract tussen twee vennootschappen is daarom in principe geen arbeidsovereenkomst.
Dat principe kent één uitzondering: veinzing. Dan is de BV maar een tussenschakel, en willen de partijen in werkelijkheid een rechtstreekse relatie tussen jou en je opdrachtgever. De RSZ of de rechter kijkt dan door de BV heen. Daarna beoordelen ze jouw werk met dezelfde vier criteria.
De Commissie Arbeidsrelaties paste die redenering in 2018 toe op een bediende die managing director bleef via zijn eigen managementvennootschap. Ze onderzocht de aanvraag toch. Ze zag geen veinzing, omdat zijn rol echt veranderde: hij werd bestuurder, stelde zelf budgetten op en had geen chef meer boven zich.
Beslissing 122 van de Commissie Arbeidsrelaties (2018)
Je BV helpt, maar alleen als ook de praktijk zelfstandig is. Ze helpt alleen niet als je feitelijk verder werkt zoals vroeger.
Wat als de samenwerking toch wordt geherkwalificeerd?
Stelt de RSZ vast dat je eigenlijk werknemer bent, dan volgt een herkwalificatie. Je valt dan voor die periode onder het stelsel voor werknemers.
| Wie? | Wat kan er gebeuren? |
|---|---|
| Je opdrachtgever | Betaalt de RSZ-bijdragen als werkgever, ook het werknemersdeel, met intresten en een opslag van 10%. Het werknemersdeel mag hij niet op jou verhalen. Daarnaast zijn administratieve of strafrechtelijke sancties mogelijk. |
| Jij | Je aansluiting als zelfstandige wordt stopgezet en betaalde sociale bijdragen worden terugbetaald. Uitkeringen die je als zelfstandige kreeg, kunnen worden teruggevorderd. Tegelijk kun je werknemersrechten opeisen, zoals vakantiegeld en een opzeggingsvergoeding. |
| Hoe ver terug? | De RSZ kan bijdragen in de regel tot drie jaar terug vorderen. Bij fraude is dat sinds 2023 tot tien jaar. |
Ook fiscaal kan er een rekening volgen, onder meer voor de bedrijfsvoorheffing en de btw op je facturen. Hoe dat uitvalt, hangt sterk af van het dossier.
Unizo over de gevolgenRSZ over de verjaringForum for the Future over de prijs van herkwalificatie
Zekerheid vooraf: de Commissie Arbeidsrelaties
Twijfel je, dan kun je je situatie voorleggen aan de Administratieve Commissie ter regeling van de arbeidsrelatie. Elke kamer wordt voorgezeten door een magistraat. De andere leden komen onder meer van de RSZ en het RSVZ. Je kiest tussen twee procedures:
- Een advies is vertrouwelijk en niet bindend. Alleen jij krijgt het antwoord.
- Een beslissing, de "sociale ruling", is bindend voor de RSZ, het RSVZ en de sociale verzekeringsfondsen. De andere partij wordt erbij betrokken.
Jij of je opdrachtgever kan de aanvraag indienen, alleen of samen. Dat kan vóór de samenwerking start, binnen een jaar na de start, of binnen een jaar na een nieuw element. Loopt er al een onderzoek van een inspectiedienst of een rechtszaak, dan kan het niet meer. De commissie beslist binnen drie maanden.
Een beslissing blijft bindend zolang de feiten niet veranderen. Gaf je onvolledige of foute informatie, dan wordt de beslissing geacht nooit te hebben bestaan. Herkwalificeert de commissie je samenwerking, dan geldt dat alleen voor de toekomst. Tegen een beslissing kun je binnen een maand in beroep gaan bij de arbeidsrechtbank.
Procedure bij de Commissie ArbeidsrelatiesProgrammawet van 27 december 2006, art. 338–338/2
Van werknemer naar freelancer bij dezelfde werkgever
Hier ligt het grootste risico. Je kent het team, de systemen en de chef. Zonder dat iemand het zo bedoelt, glijd je terug in je oude rol.
Neem Arne. Hij werkt acht jaar als IT-architect bij een verzekeraar en neemt ontslag. Zijn werkgever wil hem houden, maar als freelancer, vier dagen per week. Arne richt een BV op en tekent een contract tussen zijn BV en de verzekeraar.
Op papier is alles in orde. Het risico zit in de details. Blijft hij in dezelfde teamplanning staan? Vraagt hij verlof aan zijn vroegere chef? Krijgt hij een jaarlijkse evaluatie? Dan wijst de praktijk op gezag, wat het contract ook zegt.
Arne kan het anders aanpakken:
- Hij sluit zijn arbeidsovereenkomst correct af vóór hij via zijn BV begint te werken.
- Het contract beschrijft een afgebakend project met opleveringen, geen functie.
- Hij plant zijn dagen zelf en meldt zijn afwezigheid, zonder toestemming te vragen.
- Hij werkt met zijn eigen laptop, tenzij de beveiliging van de klant iets anders vraagt.
- Hij houdt de dag die overblijft vrij voor andere klanten, en gebruikt die ook.
- Hij vraagt, liefst samen met zijn opdrachtgever, een beslissing aan de Commissie Arbeidsrelaties, liefst vóór de start.
Leg vast wat er verandert tegenover je vroegere job, en waarom. Die verandering is je beste argument.
Fictief voorbeeld. Arne staat voor een situatie die we vaak horen; het is geen echte klant.
Nog in loondienst?Lees wat er verandert als je naar een managementvennootschap overstapt.Checklist: wijst je samenwerking op zelfstandigheid?
Hoe meer vakjes je kunt aanvinken, hoe sterker je staat. Eén ontbrekend vakje maakt je nog geen werknemer.
- Het contract staat op naam van je BV en beschrijft een opdracht, geen functie
- Je bepaalt zelf je uren en je afwezigheden; je meldt ze, maar vraagt geen toestemming
- Je opdrachtgever stuurt op het resultaat, niet op hoe je werkt
- Je hebt geen leidinggevende, geen evaluatiegesprek en geen plaats in het organigram
- Je factureert per dag of per oplevering, zonder vakantiegeld of doorbetaling bij ziekte
- Je werkt met eigen materiaal en software, tenzij de klant dat om veiligheidsredenen anders regelt
- Je kunt andere klanten aannemen, en je hebt er liefst ook
- Je BV draagt een eigen risico: geen gewaarborgde vergoeding als er geen werk is
- Je valt niet onder de HR-regels van de klant, zoals verlofaanvragen of een bedrijfswagenbeleid
Wil je weten welke clausules je zelfstandigheid ondersteunen of ondermijnen? Lees wat er in het contract met je opdrachtgever hoort.
Waar BVdirect helpt, en waar niet
In het gratis startgesprek van 30 minuten bekijken we je situatie. Voor wie ga je werken, hoeveel dagen, en past een BV bij je cijfers? Zien we signalen van gezag, dan raden we je aan dat eerst door een jurist te laten bekijken. Oprichten kan ook later, als de samenwerking duidelijker is.
We geven geen juridisch advies over je arbeidsrelatie en we maken geen contracten. Laat je contract en je aanvraag bij de Commissie Arbeidsrelaties nakijken door een advocaat of jurist arbeidsrecht.
Kies je voor een BV, dan regelt BVdirect de oprichting voor €1.999 exclusief btw, notaris inbegrepen. Je krijgt één vast aanspreekpunt, Jean. Het financieel plan, de akte, de KBO-inschrijving en de btw-activatie zitten in de prijs. De doorlopende boekhouding niet.
Veelgestelde vragen
Is één klant hebben op zich een probleem?
Nee. In IT en consultancy is het aantal klanten geen doorslaggevend criterium. Het is wel een signaal dat een inspecteur meeneemt. Hoe je samenwerkt, weegt zwaarder.
Beschermt mijn BV me volledig tegen herkwalificatie?
Nee. Een contract tussen twee vennootschappen is in principe geen arbeidsovereenkomst. Maar bij veinzing kijkt de RSZ door je BV heen naar hoe jij feitelijk werkt.
Kan ik de Commissie Arbeidsrelaties ook nog vragen als ik al begonnen ben?
Ja, binnen een jaar na de start van de samenwerking, of binnen een jaar na een nieuw element. Niet meer als er al een onderzoek of een rechtszaak loopt.
Mag ik de laptop van mijn klant gebruiken?
Als de beveiliging het vraagt, wel. Eén element beslist niet. Leg wel vast waarom, en zorg dat de rest van je samenwerking zelfstandig is.
Wie betaalt de rekening bij een herkwalificatie?
Vooral je opdrachtgever: die betaalt de RSZ-bijdragen. Lees je contract wel na op een clausule die die kosten naar jouw BV doorschuift.